यस्तै हो त राष्ट्रिय सभा ?

नेपालको संविधान, ०७२ ले संघीय व्यवस्थापिकालाई दुई तहमा बाँडेको छ । प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभासहितको एक संघीय व्यवस्थापिका हुने र यसलाई संघीय संसद भनिनेछ भनेर संविधानको धारा ८३ मा लेखिएको छ । समग्र नेपाललाई १६५ क्षेत्रमा विभाजन गरी पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणालीबमोजिम १६५ जना र समग्र नेपाललाई एक निर्वाचन क्षेत्र मानी समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित हुने (समानुपातिक) सदस...

कस्ता थिए खतिवडा, कस्तो हुनुपर्छ नयाँ अर्थमन्त्री ?

युवराज खतिवडाले अर्थमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका छन् । तर प्रधानमन्त्री केपी ओलीले उनलाई मन्त्रालयका क्षमता अभिवृद्धिका क्रियाकलापमा संलग्न गराइराख्ने जनाएका छन् । यसबाट के अनुमान गर्न सकिन्छ भने प्रधानमन्त्री अझै पनि उनीमार्फत देशको अर्थतन्त्र चलाउन चाहन्छन् । पद प्राप्तीलाई सफलताको सूचक मान्ने हो भने खतिवडा आमनागरिकका सन्तानमध्ये थोरै मात्र सफल व्यक्तिमा पर्छन् । गभर्नर, योजना आयोगको उपाध्यक...

प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशकको टुंगो लागेको छैनः मन्त्री पुन

रोल्पा–ऊर्जा, जलस्रोेत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले नेपाल विद्युत् प्राधिकरणमा कार्यकारी निर्देशकको नियुक्ति कसलाई गर्ने भन्ने विषयको अझै टुङ्गो नलागेको जानकारी गराएका छन् । प्रेस संगठन जिल्ला शाखाले बुधबार लिवाङमा आयोजना गरेको पत्रकार भेटघाट कार्यक्रममा उनले यस्तो जानकारी गराएका हुन् । उनले कुलमान घिसिङको विषयमा कोही सकारात्मक र कोही नकारात्मक रहेकोले पनि कसलाई नियुक्ति गर्ने भन्ने व...

को हुन् तेस्रोलिंगी ?

जब यस पृथ्वी वा ब्रह्माण्डको उत्पत्ति भयो साथसाथै यस पृथ्वीमा विभिन्न किसिम–किसिमका जलचर स्थलचर प्राणीहरूको उत्पत्ति र विकासका साथै मानवको उत्पत्ति भयो । जसलाई अंग्रेजीमा मेल अन्ड फिमे(इ)लको नामले चिनिन्छ । प्राकृतिक रूपमा नै छुट्टयाइएको मेल र फिमे(इ)ललाई पनि एक बर्गमा विभाजन गरिएको पाइन्छ । प्राकृतिक रूपमा नै छुट्टयाएर लिंगलाई विभिन्न संज्ञा दिएर यसलार्र्ई पृथक–पृथक नामकरण गरिएको छ । अंग्र...

नियमावलीको अभावमा सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार ऐन, ०७५ को प्रभावहीन

पृष्ठभूमि संविधानमा मौलिक हकको व्यवस्था गर्नुको मुख्य उद्देश्य नागरिकको आधारभूत मौलिक हक अधिकारहरु संविधानद्वारा सुनिश्चित गर्नु हो । कुनै पनि व्यक्तिको मर्यादित र सम्मानित जीवन बिताउनका लागि नभई नहुने अधिकारलाई मौलिकहकको रुपमा प्रत्याभूत गर्नु भनेको संविधानको विकासक्रमको दृष्टिकोणले यो सारै सारभूत र अर्थपूर्ण विकासका रुपमा मानेका छन् । हाल नेपालले विद्यमान संविधानसहित ७ वटा संविधान निर्माण...

हे पशुपतिनाथ, देश चलाइदेऊ, एक चिम्टी विवेक देऊ

‘अघि भर्खरै चोकबाट पुलिसले कोरोना समातेर लग्यो । मलाई छिटो छिटो टमाटर, स्कुस र दुईवटा अन्डा दिनु त,’ ७ भदौको झम्के साँझमा कार्यालयबाट फर्कँदै थिएँ । किराना पसलमा तरकारी किन्दै गरेकी महिलाको आवाजले झस्किएँ । उनको बुझाइ र प्रस्तुतिको शैलीले दिक्क बनायो । ‘कोरोना लाग्नु भनेको अपराध हो र प्रहरीले समातेर लैजानुपर्ने ?’ मेरो मनमस्तिष्कमा प्रश्नहरूले तँछाडमछाड गरे । हिजोआज यस्ता कैयौँ प्रश्नले घेरिएकी ...

नेपालमा आर्य सभ्यताको विकास र यसको स्थिति

भारतखण्ड उपमहाद्वीपहरुमा आर्यहरुको सृष्टिको प्रारम्भदेखि नै अविच्छिन्न रुपमा रहँदै आएको पाइन्छ । यस विषयलाई प्रमाणित गर्न आर्यहरुको विशाल वाङ्मय नै पर्याप्त छ । विशिष्ट अन्वेषकहरुले आर्यहरुको प्राचिन वैदिक वाङ्मयलाई विश्वको सबैभन्दा पुरानो वाङ्मय मानेका छन् । वेद, स्मृति, पुराण, इतिहास आदि वाङ्मयमा कहीँ पनि आर्यहरु बाहिरबाट आएको संकेतहरु पाइँदैन । बरु यिनै हिमाल, पहाडका कन्दराहरुमा र यहाँका नदीह...

कोरोना महामारीः प्रजनन् स्वास्थ्य समस्या र सुनिश्चित हुनुपर्ने अधिकारहरू

पृष्ठभूमि प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार भन्नाले प्रजनन् स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित रुग्णताबाट मुक्त हुने अवस्था मात्र नभई महिलाको शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक स्वास्थ्यको अवस्था पनि हो । यसले प्रजनन् पद्धति, प्रक्रिया, क्षमता तथा प्रजनन् स्वास्थ्यसम्बन्धी स्वतन्त्र निर्णय गर्न पाउने अधिकारका साथै संक्रमण रोगहरूबाट बच्ने अधिकारसमेतलाई जनाउँछ । प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार मानवअधिकार सम्बन्धी विभिन्न अन्तर...

थर र गोत्र कसरी रहन गयो ?

मानव जातिको विकास क्रमलाई हेर्ने हो भने हिन्दू धर्मअनुसार पृथ्वीको उत्पत्तिसँगै सृष्टिकर्ता ब्रह्माको समयमा पुग्नु पर्ने हुन्छ । तर हामीले मानव सभ्यतालाई प्रथामिकता दिने हो भने नेपाली तथा भारतीय सिन्धुघाँटी नदी सभ्यता विश्वको प्राचीन सभ्यतामध्येको एक प्रमुख सभ्यता मानिन्छ । यो हडप्पा सभ्यता र सिन्धु–सरस्वती सभ्यताका नामले पनि चिन्ने गरेको पाइन्छ, हिन्दू धर्म अँगालेकाहरुको विभिन्न थर र जात रहेको ...

समृद्ध नेता, दुःखी नेपाली

  डिसेम्बर १८, २०१२ को कुरा हो । होटल अन्नपूर्णको ठूलो हल । सबै दलका उच्च तहका नेता, उद्योगी, व्यवसायी, समाजसेवी, निजामती, सेना, प्रहरीसहित देशका प्रायः सबै क्षेत्रको उच्च नेतृत्वमा रहेकाहरूले हल खचाखच छ । मञ्चमा रहेको ङ्खलेक्समा वक्ताको तस्बिरसँगै लेखिएको छ, ‘पोलिटिक्स इन साउथ एसिया ।’ दुईदशक लामो पत्रकारिता अभ्यासका क्रममा मैले त्यो बाहेक कुनै प्रवचनमा त्यस तहका मानिस एकै ठाउँमा भेला...