सत्ताभन्दा ठूलो स्वास्थ्य हो

हाम्रो देशमा जब चुनाव आउँछ, अनि गाउँ–गाँउमा विकासका नाराहरू टोलटोलमा विभिन्न पार्टीका नेताहरूको मुखराविन्दुबाट गुञ्जिरहेको हाम्रो आँखा र कानले सुनेका छौँ । सरकार नबनुन्जेलसम्म नेताहरूको यस्तै भ्रामक प्रवचनले अहिलेसम्म आउँदा नेपाली जनताहरूको मनमा चेतनाको स्तर कम नै रहेको छ । काममा भन्दा पनि भाषणमा मख्ख पर्ने प्रवृतिले हामीलाई हरेक परिस्थितिहरूमा समस्याहरूको समाधान गर्नलाई कठिन परिरहेको छ । कोरोना...

किन बढ्यो मासुको मूल्य ?

  अहिले ब्रोइलर कुखुराको मासुको मूल्यले आकाश छोएको छ । एक दुई महिनाको छोटो अवधिमै ब्रोइलर कुखुराको मासुको मूल्य झन्डै दोब्बरले वढेको छ । प्रतिकिलो दुई सय ५० रूपैयाँमा पाउने मासुको मूल्य वढेर अहिले चार सय ५० प्रतिकिलोको हाराहारीमा पुगेको छ । र, यो बढ्ने क्रम अझै जारी पनि छ । खुल्ला बजार अर्थतन्त्रमा सबैलाई ज्ञात छ मूल्य वढ्नु र घट्नु माग र आपूर्तिसँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्छ । माग अनु...

कोभिड–१९ को पशुपालन क्षेत्रमा दुष्प्रभाव अनि पशुचिकित्सकको भूमिका

कोरोना भाइरस रोग अर्थात् कोभिड–१९ महामारीका कारण धेरै क्षेत्रहरूको आर्थिक विकास नराम्रोसत्ग प्रभावित भएको छ । यसको कुप्रभावबाट महत्वपूर्ण क्षेत्र पशुपालन पनि अछूतो रहन सकेन । हाम्रो करिब ७० प्रतिशत जनसंख्या कृषि एवं पशुपालनमा निर्भर छन् । नेपलाको सकल घरेलु उत्पादनमा पशुपालनको योगदान ४.११ प्र.स. छ र ८.८ प्रतिशत रोजगारी दिन्छ । यसबाहेक पशुपालन क्षेत्रले पौष्टिक आहार तथा खाद्य उत्पादनहरू जस्तै, दूध...

कोरोनाको दोस्रो लहरः प्राथमिक मनोवैज्ञानिक सहयोग जरुरी

नेपालमा पनि अहिले कोरोना भाइरसको दोस्रो लहर सुरु भएको छ । कोरोना भाइरसका कारण विश्वले गत एक वर्षदेखि ठूलो संकटको सामना गरिरहेको छ । कतिपय देशहरूमा फेरि लकडाउन सुरु भएको छ । भूकम्प, बाढीपहिरोजस्ता प्राकृतिक विपत्ति, रोग व्याधिको प्रकोप तथा मानव सिर्जित अन्य दुःखद घटनाहरूले व्यक्तिको मन र समाजमा असहज अवस्था उत्पन्न गरिदिन्छ । यस्तो अवस्थामा राहतजस्तो भौतिक सहयोग मात्र पर्याप्त हँदैन । उनीहरूलाई ...

नागरिक सर्वाेच्चता की संसदीय सर्वाेच्चता ?

नेपालमा संभ्रान्त वर्गलाई संरक्षित र वर्चस्वमा आधारित राजनीतिक परिपाटीलाई अंगीकार गर्ने एकखालको झउष्चभ यच चगभिच जभनझयलथ मातहत चल्ने व्यवस्था अंगीकार गरिएको छ । यस्तो प्रणालीमा शासकीय स्वरूपभित्र जभनझयलथ दबकभम को अयलअभउत बाट शासन सत्ताको निर्माण गरिएको हुन्छ । नेपालमा यस प्रकारको राजनीतिक षड्यन्त्रको कारण सबै राजनीतिक अधिकार दलगत संरचना र नेतृत्वको हातमा स्वार्थ अनुरूप चल्नु पर्दछ भन्ने मानसकित...

वातावरण वायु प्रदूषणः समस्या र चुनौतीहरू

संयुक्त राष्ट्रसंघअनुसार दशमध्ये नौ जना व्यक्तिहरूले प्रदुषित हावामा स्वास फेर्ने भएकोले मृत्युको एक मुख्य कारण पनि वायु प्रदूषण वनेको छ । प्रदूषणले ग्रस्त वायुमा देख्न नसकिने स–साना कणहरू स्वास फेर्दा सिधैं फोक्सोमा पुग्छन् । यसले क्यान्सर, निमोनिया, मुटु रोगसाथै प्राणघातक रोग निम्त्याउने गर्दछ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले गरेको अनुमानमा प्रत्येक वर्ष वायु प्रदूषणका कारण विश्वभर करिब ७० लाख व्य...

आँखीझ्यालबाट सशस्त्र द्वन्द्व र ग्रामीण पत्रकारितालाई नियाल्दा

पत्रकारिता आफैँमा चुनौतीपूर्ण पेसा त हुँदै हो । अझ द्वन्द्वकालीन समयका पत्रकार दुई धारी तरबारका धार टेकी हिँड्ने यात्री थिए, चिप्लिएकाहरू सकिए । १ फागुन ०५२ बाट तत्कालीन माओवादीले रोल्पाबाट देशमा सशस्त्र विद्रोहको थालनी गर्यो । मुलुकमा जनताले दुई बन्दुकहरूको नोखमा दैनिकी चलाउनु पर्ने बाध्यता थियो । एकातिर प्रहरी र सेना अर्कातिर विद्रोही माओवादीको लालसेना । माओवादीले गाउँ, बजार, जिल्ला कब्जा गरी ...

लोकतन्त्रको मूलमन्त्र

०६२÷६३ सालको दोस्रो ऐतिहासिक जनआन्दोलनको फल हो लोकतन्त्र दिवश । लोकतन्त्र प्राप्तिका लागि भएको सबै जनआन्दोलन, जनयुद्ध र अन्य सबै आन्दोलनमा प्राण त्यागेका ज्ञात–अज्ञात सपूतहरूलाई हार्दिक श्रद्धासुमन । यदि देश बन्छ भने ज्यानको बाजी नै दिन तयार भएका वीर गोर्खालीका ती सहिदहरूको बलिदानले आजसम्म यो धर्ती संचित भएको छ । हरेक कालखण्डमा वा राजनीतिक परिवर्तनका खाका कोर्ने भनेको नै सहिदहरू हुन्, उनीहरूको न...

धामीझाँक्रीको मनोवैज्ञानिक पक्ष

बिरामी हुँदा वा कुनै समस्या आउँदा धामीझाँक्रीले झारफुक गर्ने प्रचलन हाम्रो समाजमा प्राचीनकालदेखि नै चल्दै आएको छ । हामीलाई सानामा सातो जाँदा वा रुन्चे लाग्दा हाम्रा बुबाआमाले धेरैपटक हामीलाई पनि जान्ने बा धामीझाँक्रीकहाँ लगेको हुनुपर्छ । अझै पनि हामी धामीझाँक्रीकहाँ विभिन्न समस्या लिएर पुग्ने गरेका छौँ । चिकित्सकको पहुँच नहुँदा अझै पनि दूरदराजका नागरिकहरू आफू बिरामी पर्दा यिनीहरूकै भर पर्नुपर्न...

वैदेशिक श्रममा गाँसिएको युवाको भविष्य

मुलुक अहिले संघीय व्यवस्था अनुसार तीन तहको सरकार सञ्चालनको अभ्यासमा छ । ०७२ को नयाँ संविधान अनुसार संघीय सरकार, प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकार सञ्चालन हुँदै गर्दा मुलुकमा विकासका ज्वारभाटा ज्वाला विष्फोट हुने र समृद्धिको आधार तयार हुने विश्वास आमनागारिकको थियो र छ । देशमा विकासले अग्रता लिएपछि वैदेशिक रोजगारमा लागेको लर्को रोकिने अपेक्षा विशेषगरी युवा वर्गमा थियो । तर, सरकारले युवाहरुलाई यहि ...