सरकार जनताभन्दा कर ठूलो भो ?

गत १३ वैशाखका दिन काठमाडौं, ललितपुर, र भक्तपुर गरी तीन सिडियो मिलेर गरेको महत्वपूर्ण निर्णय– २०७८।१।१६ गतेबाट उपत्यकाको यी तीन जिल्लामा कोभिड १९ नियन्त्रणका लागि निषेधाज्ञा गर्ने । यहि निर्णयअनुसार सरकारले वैशाख १४ र १५ गते दृई दिन उपत्यकाबासीहरूलाई आ–आफ्नो जन्मथलो फर्कनेका लागि समय दियो । यो अवधिमा लाखौँ सर्वसाधारणले उपत्यका छाडे । २०७८।१।१६ गतेबाट उपत्यकाको यी तीन जिल्लामा निषेधाज्ञा जारी भयो ...

यातायात व्यावसायी सामु सरकार लाचार

चीनको वुहान सहरबाट फैलिएको कोभिड १९ बाट नेपाल पनि अछूतो रहेन । नेपालमा ०७६ माघमा पहिलोपटक कोरोना संक्रमण देखा पर्‍यो । ११ चैत ०७६ मा पहिलोपल्ट सरकारले देशैभरि लकडाउन गर्‍यो । तर, यातायात व्यावसायीको दबाबमा आएर कारोना नियन्त्रण नभइकन सरकारले लकडाउन खोल्यो । र सार्वजनिक सवारीसाधन सञ्चालन गर्ने अनुमति सरकारले यातायात व्यावसायीलाई दियो । १६ वैशाख ०७८ मा सरकारले विभिन्न जिल्लामा पुनः लकडाउन गर्‍यो । ...

नेपाल विकासका प्रमुख चार सूत्रहरू

नेपालको राजनीतिक तथा भौगोलिक अवस्थाको अध्ययन गरेपश्चात मात्र देश विकास कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने अवधारणा लिनुपर्ने हुन्छ । हामी दुई जना मिलेर ७७ वटै जिल्लामा देश विकासका लागि के–कस्ता सम्भावना छन् र के–के गर्न सकिन्छ भनी वस्तुगत भ्रमण गरेका छौँ । नेपालजस्तो भौगोलिक अवस्था र भूपरिवेष्ठित अल्पविकसित देशको विकासका लागि अरु देशको विकास मोडेल ल्याउन आवश्यक छैन, न त त्यो मोडेललाई यहाँ लागू गर्न सकिन्छ । ...

कांग्रेसको कर्तव्य, पद र पद्धति

नेपाली राजनीतिक गर्विलो इतिहास र ऐतिहासक पार्टी हो, नेपाली कांग्रेस । राणाशासनदेखि राजतन्त्र अन्यसम्मको नेतृत्व नेपाली कांग्रेसले गरेको थियो । नेपाली इतिहासमा ७० वर्ष लामो संघर्षको इतिहास बोकेको कांग्रेसलाई हाम्रो देशमा जनताको जनमतमा केही आन्तरिक रूपमा हार बेहोर्नु परेको थियो । समयले कांग्रेसको माग ग¥यो, दुई तिहाइको नारा र नाम लिएर जनताले बहुमतका साथ जिताएर देश बनाउनका निम्ति सरकारमा पठाएका थिए ...

खानेपानी व्यापारको वस्तु होइन

आजभन्दा ५-६ दशकअभिका बुबाआमाको कुरा अहिले कत्तिलाई उखानजस्तो लाग्न सक्छ । कत्ति जनालाई उहाँहरूको कुरा गफै मात्र हो जस्तो पनि अनुभव हुन सक्छ । तर ती बुबाआमाको कुराहरूले सत्यता र कुनै अर्थ बोकेको हुन्छ । ती मध्ये एउटा सत्य कुरा आजभन्दा ५-६ दशकअघि नेपालले अन्य मुलुकमा खाद्य सामग्री निर्यात गथ्र्यो रे । तर अहिलेको अवस्थालाई हेर्ने हो भने हामी स–साना खाद्यवस्तु पनि अन्य मुलुकबाट आयात गर्छौँ । यस्तो ह...

जीवनपथका बिर्सन नसक्ने सहयात्रीहरू

संघर्षै संघर्षले भरिएको यस जीवनयात्रामा हामीले विभिन्न समयमा विभिन्न चरित्र, स्वभाव र उमेरका मानिसहरूको सम्पर्कमा आउनुपर्ने हुन्छ । र, यस यात्राकालमा भेटिने यी विभिन्न प्रकारका मानिसहरूको व्यवहार पनि छुट्टाछुट्टै हुन्छन्– सहायक, सद्भावनापूर्ण र कहिले अमर्यादापूर्ण । कोही बिर्सनेयोग्य त कोही सदैव स्मरणीय । जीवनको प्रारम्भिक कालमा बा–आमाले डोर्‍याएर स्कुल पुर्‍याउँदा शिक्षक र सहपाठीहरूको सम्पर्कम...

असंगतिपूर्ण राजनीतिका महारथिहरू

नेपाली राजनीति अन्योल, अनिश्चित र संकटको दिशातिर अगाडि बढिरहेकोे छ । परिवर्तनकनका निम्ति भएका अनेकौँ बलिदानपूर्ण आन्दोलनमा नेपाली जनताले राजनीतिक दलहरूलाई सधैँ साथ दिँदै आएका छन् । कतिपय आन्दोलनमा राजनीतिक दलहरूभन्दा नेपाली जनता एक कदम अगाडि सरेर राजनीतिक दल र तिनका नेताहरूलाई आन्दोलनमा आउनका लागि बाध्य बनाएको विगत पनि छ । राजनीतिक दलका नेताहरूले आन्दोनका बीचमा सत्तासँग सम्झौता गर्दा त्यस्ता सम्...

महिला हिंसाको कारण र न्यूनीकरण

महिला भएकै कारण भोग्नुपरेका विभेद्, अन्याय तथा अन्य शारीरिक तथा मनोवैज्ञानिक आघात नै महिला हिंसा हो । कतिपय हिंसाहरू त यस्ता छन् जुन पीडितले आफूमाथि हिंसा भइरहेको छ भन्नेसमेत भेउ पाएका हुँदैनन् । तसर्थ विभिन्न रूपमा महिलामाथि हिंसा भएको देख्न सकिन्छ । नेपालमा पनि महिला हिंसाको घटनाहरू प्रशस्तै हुने गरेका छन् । यसको मुख्य कारण सामाजिक, सांस्कृतिक संरचना र कानुनी दुवै रहेको देख्न सकिन्छ । बलात्का...

विभेद्को अन्त्यका लागि जनचेता आवश्यक

रूपा सुनार कामीलाइ विभेद् गर्ने सरस्वती महर्जन पिँजडाभित्र राखिएको सुगाजस्तै विचरा हुन् भने हिन्दूवर्णवादी शिक्षाबाट ग्रसित नेपाल सरकारका शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठ महाअपराधी हुन् । रूपा सुनारको मुद्दालाई जोडेर शिल्पी (कथित दलित) र नेवार समुदायवीच जातीय द्वन्द्व जन्माउन खोजिँदै छ, यहि विषयलाई उचालेर दुई समुदायबीच कटूतापूर्ण व्यावहार होस्, जसका कारण मुलुकमा अस्थिरता पैद...

राजनीतिक स्थिरता र वैज्ञानिक शासकीय स्वरूप

देशभित्र विभिन्न काल खण्डको आन्दोलनपश्चात पनि बारम्बार नेपालको राजनीतिलाई केही वर्गले अधिनस्त गर्न गराउने षड्यन्त्र हुँदै आएको छ । यथार्थमा दरबारको खोपीबाट झिकेको लोकतन्त्र दलीय वर्चस्वको आधारमा स्थापित गरिएको छ । विगतदेखि संसदीय व्यवस्थाले सार्वभौम सत्ता सम्पन्न जनतालाई मतदाताको रूपमा प्रयोग गराई अधिकार हस्तान्तरण गर्ने खेतालाको रूपमा स्थापित गरेका छन् । अतः लोकतन्त्रको नाममा नागरिक सर्वाेच्चता...